Home » Πολιτιστικά » Εβδομηνταέξι χρόνια από τον ανελέητο βομβαρδισμό του Πειραιά
Εβδομηνταέξι χρόνια από τον ανελέητο βομβαρδισμό του Πειραιά

Εβδομηνταέξι χρόνια από τον ανελέητο βομβαρδισμό του Πειραιά

Στις 11 Ιανουαρίου 1944 αμερικανικά βομβαρδιστικά χτύπησαν ανελέητα τον Πειραιά. Πρόκειται για το σφοδρότερο  αεροπορικό βομβαρδισμό που καταγράφηκε στην Ελλάδα, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τους κατοίκους του λιμανιού να πληρώνουν βαρύτατο φόρο αίματος… Και το πιό ενδιαφέρον: ήταν συμμαχικός!

Ήδη από τον Νοέμβριο του 1944 όμως, οι Σύμμαχοι στοχοποίησαν κάθε εγκατάσταση σε Ελλάδα, Γιουγκοσλαβία, Αλβανία και Βουλγαρία, που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά γερμανικών μονάδων στο μέτωπο της Ιταλίας….

Η Γιουγκοσλαβία κυρίως και η Βουλγαρία δέχθηκαν σκληρά πλήγματα τα οποία στοίχισαν χιλιάδες νεκρούς αμάχους. Στις 11 Ιανουαρίου 1944 ήρθε η σειρά του Πειραιά. Το λιμάνι αποτελούσε σημαντικό κόμβο στο δίκτυο εφοδιασμού των γερμανικών δυνάμεων στα Βαλκάνια και στο μέτωπο της Ιταλίας….

Μάλιστα υπήρξε σχετική προειδοποίηση από τη «Φωνή του Λονδίνου» (βλ. Στ. Μπινιάρη, «Ο Πειραιάς του Μεσοπολέμου και της Κατοχής», Εκδοση Φιλολογική Στέγη Πειραιώς).

Ο ίδιος, αναφερόμενος στον πρώτο βομβαρδισμό που έγινε από μοίρα βομβαρδιστικών (Β- 17) της Αεροπορίας των ΗΠΑ (USAF), γράφει:

«Ηταν κατά το μεσημέρι όταν οι σειρήνες δώσανε το σύνθημα συναγερμού κι’ είπαμε τότε οι “σύμμαχοι είναι”. Ομως, από τα παράνομα ραδιόφωνα είχαμε ακούσει τη “Φωνή του Λονδίνου” που μετέδιδε μηνύματα για τους επικείμενους βομβαρδισμούς […]»

Ο θόρυβος των κινητήρων έγινε αντιληπτός από πλήθος Πειραιωτών. Οι κάτοικοι, όταν συνειδητοποίησαν ότι τα αεροπλάνα ήταν συμμαχικά, πανηγύριζαν με τα χέρια υψωμένα στον ουρανό. Λίγα λεπτά μετά από εκεί θα ερχόταν ο θάνατος. Στις 12.55 τα έξι προπορευόμενα αεροσκάφη εξαπέλυσαν τις πρώτες βόμβες. Δεκαέξι λεπτά μετά ακολούθησε το δεύτερο κύμα βομβών. Στις 13.15 ο αμερικανικός σχηματισμός δέχθηκε την επίθεση 25-30 γερμανικών καταδιωκτικών. Δύο βομβαρδιστικά επλήγησαν. Τα καταδιωκτικά συνοδείας ωστόσο επέτρεψαν στα βομβαρδιστικά να συνεχίσουν το έργο τους. Ούτε τα πυκνά αντιαεροπορικα πυρά, από τις πυροβολαρχίες που κάλυπταν τον Πειραιά, κατάφεραν να αποτρέψουν την αμερικανική επίθεση….

Λόγω της μεγάλης διασποράς, βόμβες έπληξαν όλες τις συνοικίες του Πειραιά. Το κέντρο της πόλης ήταν αυτό που υπέστη τη μεγαλύτερη καταστροφή. Στην οδό βασιλέως Κωνσταντίνου 10 βρισκόταν το τετραώροφο κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρείας Αθηνών-Πειραιώς, το οποίο διέθετε ισχυρό καταφύγιο. Το κτίριο ισοπεδώθηκε. Το καταφύγιο έμεινε άθικτο. Μέσα σε αυτό είχαν καταφύγει 70 άμαχοι, ανάμεσα τους και 12 μαθήτριες και δύο δασκάλες της Οικοκυρικής Σχολής. Λίγη ώρα μετά τα συνεργεία του δήμου άρχισαν την προσπάθεια μετακίνησης των ερειπίων προκειμένου να τους απεγκλωβίσουν….

Πράγματι οι 900 βόμβες, οι περισσότερες από τις οποίες δεν έπληξαν στρατιωτικούς στόχους, είχαν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές. Το ίδιο κιόλας βράδυ ο Πειραιάς δοκιμάστηκε εκ νέου, από βρετανικά βομβαρδιστικά αυτή τη φορά. Εκτός από τα νέα θύματα που προκάλεσε η επιδρομή σήμανε και το τραγικό τέλος για τους εγκλωβισμένους στο καταφύγιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας. Ενώ ο απεγκλωβισμός τους ήταν θέμα ωρών, η προσθήκη νέων ερειπίων τον κατάστησε αδύνατο. Οι άτυχοι άνθρωποι πέθαναν, με βασανιστικό τρόπο, από ασφυξία….

Ο αριθμός των νεκρών αμάχων ξεπέρασε τους 700, ενώ εκείνος των τραυματιών τους 750. Οι απώλειες των Γερμανών περιορίστηκαν σε 10 άνδρες. Ωστόσο οι καταστροφές στις εγκαταστάσεις τους ήταν σημαντικές. Σχεδόν το 80% των καταλυμάτων του Γερμανικού Ναυτικού, αποθηκευτικοί χώροι της Επιμελητείας του Στρατού, δύο αποθήκες πυρομαχικών και μια τροφίμων καταστράφηκαν ολοσχερώς. Σημαντικές ζημιές υπέστησαν και τα 31 πλοία στην υπηρεσία του Γερμανικού Ναυτικού που βρίσκονταν στο λιμάνι τη στιγμή της επίθεσης, αν και οι αμερικανικές εκθέσεις θεωρούνται διογκωμένες. Ήταν ωστόσο φυσικό ότι οι Πειραιώτες δεν νοιάζονταν για τις καταστροφές που υπέστη ο κατακτητής, αλλά για τις δικές τους τρομακτικές απώλειες. Οργή και αγανάκτηση ήταν τα αισθήματα που κυριαρχούσαν, τα οποία έσπευσαν να εκμεταλλευτούν ποικιλοτρόπως οι αρχές κατοχής και η κατοχική κυβέρνηση. Το κύμα αγανάκτησης μεγάλωσε όταν οι Γερμανοί αναδημοσίευσαν την ανακοίνωση του Ραδιοφωνικού Σταθμού του Καϊρου η οποία χαρακτήριζε την επίθεση «λίαν επιτυχή» και δεν εμπεριείχε καμία αναφορά σε απώλειες αμάχων. Ακόμη και μέλη της Εθνικής Αντίστασης εξαγριώθηκαν. Το ΕΑΜ Πειραιά μάλιστα κυκλοφόρησε και μια ανακοίνωση κατά των Συμμάχων, χαρακτηρίζοντας την επιδρομή φονική. Το κείμενο όμως αποσύρθηκε πολύ γρήγορα και όλες οι αντιστασιακές οργανώσεις συμφώνησαν (ή αναγκάστηκαν να συμφωνήσουν) πως η αεροπορική επιδρομή «στράφηκε με πραγματική ευσυνειδησία σε στρατιωτικούς στόχους». Πάντως οι βομβαρδισμοί τύπου «χαλί» που διενεργούσαν οι Σύμμαχοι, με αποτέλεσμα τη μη διάκριση στρατιωτικών από πολιτικούς στόχους, προφανώς δεν έδειχναν «πραγματική ευσυνειδησία».

Οι θάνατοι στη διάρκεια του βομβαρδισμού της 11ης Ιανουαρίου 1944 υπολογίζονται σε περίπου 700, αλλά στο ταφολόγιο στο νεκροταφείο της Ανάστασης, όπου τελείται κάθε χρόνο μνημόσυνο, υπάρχουν 492 ονόματα.

Αυτό αποδίδεται στο ότι άλλοι θάφτηκαν ανώνυμα σε λάκκους, χωρίς να δοθούν τα στοιχεία τους, άλλοι στην Αθήνα, όταν μεταφέρθηκαν ως τραυματίες, μερικοί σκόπιμα δεν δηλώθηκαν από τους συγγενείς για να κρατήσουν τα δελτία τροφίμων τους ώστε να πάρουν τη μερίδα που τους αναλογούσε – 30 δράμια ψωμιού.

Τα περισσότερα θύματα σημειώθηκαν σε δημόσια κτίρια που καταστράφηκαν από βόμβες (Γραφεία ΙΚΑ, Εισαγγελία Πειραιώς, που στεγαζόταν εκεί που βρίσκεται σήμερα το δημαρχιακό μέγαρο), στο εστιατόριο Βίρβου-Τελειώνη στη Βασ. Κωνσταντίνου (σημερινή Ηρώων Πολυτεχνείου και Τσαμαδού), στο καταφύγιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας αλλά και στον σταθμό του Πειραιά που καταστράφηκε ολοσχερώς.

Οπως ήταν αναμενόμενο, η γερμανική προπαγάνδα εκμεταλλεύτηκε το γεγονός όχι μόνο διότι δεν είχαν πληγεί στρατιωτικοί στόχοι αλλά, ταυτόχρονα, της δινόταν η ευκαιρία να στρέψει την -δικαιολογημένη- οργή, τη θλίψη και την απορία του ελληνικού λαού εναντίον των συμμάχων.

Μάλιστα, λίγους μήνες μετά, στις 11 Ιουνίου του 1944, με εντολή των Αρχών Κατοχής εκδίδεται μία δήθεν αναμνηστική, αλλά στην πραγματικότητα προπαγανδιστική, σειρά δέκα γραμματοσήμων, με λιθογραφική επισήμανση «Βομβαρδισμός Πειραιώς».

Νίκος Γιαννόπουλος, ιστορικός, Μηχανή του Χρόνου, Εφ Συντακτών

 

About kymaeditor

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

20 − 1 =