Πειραϊκό Κύμα Τρέχουσες ειδήσεις και νεα Πειραιά
Μέσα στον ατελείωτο θόρυβο από την πώληση του ΟΛΠ ήρθε ξανά στην επικαιρότητα το θέμα του ακινήτου των Λιπασμάτων Δραπετσώνας. Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που τα Λιπάσματα απασχολούν τους κατοίκους και τους αυτοδιοικητικούς αλλά σίγουρα είναι η περισσότερο θορυβώδης και η λιγότερο ελπιδοφόρα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δήμοι της ευρύτερης περιφέρειας του Πειραιά παρά τη μακρά πορεία βουλευτών της Α΄και Β’ Περιφέρειας σε μακρόβιες θέσεις υπουργών σε νευραλγικά υπουργεία αλλά και Πρωθυπουργό ,Βουλευτή Πειραιά, για δύο τετραετίες δεν επεδίωξαν αποτελεσματικά να αποσπάσουν το χώρο των Λιπασμάτων.
Για την ιστορία, το ακίνητο των Λιπασμάτων βρίσκεται στη Δραπετσώνα, στην είσοδο του λιμανιού του Πειραιά και δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας Πύλης. Πρόκειται για το εργοστάσιο της Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων, το οποίο μετά από έναν αιώνα ζωής κατεδαφίστηκε πριν από μερικά χρόνια.
Πρόκειται για ένα μοναδικό σε μέγεθος και σημασία νεότερο μνημείο της βιομηχανικής κληρονομιάς του οποίου όμως οι προσπάθειες διάσωσης απέβησαν μάταιες.Παρόλο που εκπονήθηκαν πολλές και εντυπωσιακές μελέτες ανάπλασης. Κτιριακά χάθηκε, ελπίζουμε όχι και ιδιοκτησιακά.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο βιομηχανικό συγκρότημα σε Αθήνα και Πειραιά σε εξέχουσα θέση του Λιμανιού του Πειραιά .
Το εργοστάσιο ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1909 σε μια περιορισμένη έκταση από µία οµάδα τραπεζιτών και βιοµηχάνων με επικεφαλής τον χηµικό Ν. Κανελλόπουλο, που ίδρυσαν την “Ανώνυµη Ελληνική Εταιρεία Χηµικών Προϊόντων και Λιπασµάτων” (1909-1993). Mετά το 1922 το εργοστάσιο που παρήγαγε οξέα, χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα γιγαντώθηκε και έγινε από τα μεγαλύτερα στην Ελλάδα.
Το 1947 τα Λιπάσματα πέρασαν από τον Κανελλόπουλο στα χέρια ενός άλλου γνωστού επιχειρηματία της εποχής, του Πρόδροµου Μποδοσάκη , και εντάχθηκαν στις υπό ανασυγκρότηση εταιρείες που χρηµατοδοτήθηκαν από το αμερικάνικο Σχέδιο Marshal.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 η εταιρεία πέρασε στα χέρια του ανιψιού του Μποδοσάκη , Αλέξανδρου. Το 1992 η εταιρεία Ελληνικά Χηµικά Προϊόντα και Λιπάσµατα εξαγοράστηκε εξαιτίας των χρεών της από την Εθνική Τράπεζα και πέρασε στην ιδιοκτησία της θυγατρικής της “Πρότυπος Κτηµατική και Τουριστική Α.Ε.”
Το 1999 το εργοστασιακό συγκρότημα έπαυσε οριστικά τη λειτουργία του. Το μεγαλύτερο μέρος των εγκαταστάσεών του κατεδαφίστηκε το 2003 κι ο χώρος ισοπεδώθηκε. Ο πρώτος όρμος μετά τα Λιπάσματα ονομάζεται όρμος Σφαγείων, γιατί εκεί ήταν τα σφαγεία του Πειραιά και ο επόμενος όρμος Δραπετσώνας. Εκεί είχαν μέχρι πρόσφατα τις εγκαταστάσεις τους οι εταιρίες πετρελαιοειδών αρχικά της SHELL κι αργότερα της ΒΡ.
Το εργοστάσιο των Λιπασμάτων ήταν δομημένο σε έκταση 245 στρεμμάτων την οποία καταλάμβανε το εργοστάσιο, το οποίο στην τελευταία φάση της λειτουργίας του περιελάμβανε 109 μονάδες συνολικά δομημένης επιφάνειας 146.000 τ.μ. Μάλιστα η έρευνα στα αρχεία αποκάλυψε δύο ακόμη χαμένες κτιριακές ενότητες που είχαν κατεδαφιστεί από τη δεκαετία του ΄60. Τι έχει απομείνει μετά την κατεδάφιση του 2003; Ελάχιστα κτίρια, μεταξύ των οποίων το υαλουργείο, χωρίς τον εξοπλισμό του αλλά με την καμινάδα του, και το κτίριο του Ινστιτούτου «Νικόλαος Κανελλόπουλος». Η επιχείρηση αποτέλεσε ναυαρχίδα της χημικής βιομηχανίας στην Ελλάδα, στην οποία απασχολήθηκαν εκατοντάδες εργαζόμενοι, από το 1909 που ιδρύθηκε και μέχρι τον πόλεμο. Στη σύσταση της εταιρείας μάλιστα συμμετείχαν- σε μία από τις σπάνιες φορές- ελληνικές τράπεζες, απευθείας στη συγκρότηση του βιομηχανικού κεφαλαίου.
Η εταιρεία μονοπώλησε την παραγωγή λιπασμάτων (θειικό οξύ, θειικός χαλκός, θειικός σίδηρος, υδροχλωρικό οξύ, νιτρικό οξύ, λιπάσματα) και λίγο αργότερα υαλουργικών ειδών για μισό αιώνα. Στην ΑΧΕΧΠΛ οργανώθηκε και γεωπονικό τμήμα με σκοπό τη διδασκαλία για τη χρήση των λιπασμάτων στη γεωργία αλλά και τη μελέτη διαφόρων γεωργικών ζητημάτων. Σε αυτή την εταιρεία άλλωστε εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα στελεχικό δυναμικό με τεχνική επιστημονική παιδεία και οργανωτικές ικανότητες.
Η αρχή του τέλους για τα Λιπάσματα άρχισε ταυτόχρονα με τη διαδικασία εκκαθάρισης της επιχείρησης το 1992, την αγορά της από την Εθνική Τράπεζα και την ίδρυση της θυγατρικής διαχειρίστριας Προτύπου Κτηματικής Τουριστικής – Λιπάσματα Δραπετσώνας ΑΕ. Εκτοτε άρχισε να καλλιεργείται η ιδέα της κατεδάφισης και εν συνεχεία τουριστικής αξιοποίησης του ακριβού ακινήτου, παρά τις εναλλακτικές προτάσεις πολεοδομικής ανάπτυξης διατυπωμένες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας και παρά τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων και πολλών άλλων. Παρά την αντίθετη εισήγηση των αρμοδίων Εφορειών του υπουργείου Πολιτισμού και τις προσπάθειες κήρυξης των κτιρίων ως διατηρητέων.
Σήμερα στην είσοδο του λιμανιού απλώνεται ισοπεδωμένη η έκταση των Λιπασμάτων Δραπετσώνας. Στο κέντρο της υψώνεται μοναχική η καμινάδα του υαλουργείου. «Από τη ρυπαίνουσα βιομηχανία περάσαμε σήμερα στο “αποστειρωμένο” πολεοδομικό κενό» όπως σημείωνε παλαιότερα ο Πειραιώτης Πολεοδόμος κ. Ν. Μπελαβίλας.
Ένας χώρος τεράστιας ιστορικής αξίας για τη Βιομηχανική και Κοινωνική αν θέλετε πορεία του Πειραιά. Πολύς θόρυβος και λίγες πράξεις. Οι θυγατρικές της Εθνικής Τράπεζας πούλησαν ιστορικά κτίρια του Πειραιά σε ιδιώτες, κατά πάσα πιθανότητα δε θα είχαν καμία αντίρρηση να δώσουν και σε δήμους . Οι προεκλογικές δεσμεύσεις των δημάρχων των όμορων δήμων περιλάμβαναν αδιαλείπτως και διαχρονικά την ανάπλαση των Λιπασμάτων. Γιατί δεν προχώρησε τίποτα;
Υπάρχει ελπίδα;
Γράφει το Πειραϊκό Κύμα
